ท่าเชิดสิงโตพื้นฐานมีอะไรบ้าง ดูยังไงว่าทีมงานฝีมือดี

เขียนและตรวจสอบโดย Jiwhod · เผยแพร่ 2 ตุลาคม 2569

หัวสิงโตใต้แบบกวางตุ้งระยะใกล้

คนที่ไม่เคยดูเชิดสิงโตใกล้ ๆ มักคิดว่าการแสดงคือการวิ่งไปมาแล้วกระโดดให้ดูน่าตื่นเต้น แต่จริง ๆ แล้วการเชิดสิงโตแบบสิงโตใต้มีชุดท่าพื้นฐานที่ตายตัวอยู่ชุดหนึ่ง ซึ่งผู้เชิดทุกคนต้องผ่านก่อนจะไปเล่นท่ายาก และท่าพื้นฐานเหล่านี้เองที่บอกฝีมือของทีมได้ชัดกว่าท่าผาดโผน บทความนี้เขียนสำหรับผู้จัดงานและผู้ชมที่อยากดูเป็น ไม่ใช่คู่มือสอนเชิด โดยอธิบายว่าท่าพื้นฐานมีกลุ่มไหนบ้าง แต่ละกลุ่มดูอย่างไร และมีจุดไหนที่ใช้แยกทีมที่ฝึกมาจริงออกจากทีมที่ยังไม่แข็ง

ท่าเชิดสิงโตพื้นฐานแบ่งออกเป็นกี่กลุ่ม

ถ้าแบ่งแบบที่ผู้ชมเข้าใจง่าย ท่าพื้นฐานของสิงโตใต้มีสามกลุ่มใหญ่ กลุ่มแรกคือท่ายืนและการเคลื่อนตัว ซึ่งเป็นฐานของทุกอย่าง กลุ่มที่สองคือการขยับส่วนหัว ได้แก่ ตา หู ปาก และการสะบัดหัว ที่ใช้สื่ออารมณ์ กลุ่มที่สามคือท่าทางรวมของทั้งตัว เช่น การหมอบ การผงกหัวไหว้ การยืดตัวสูง และการยกตัวขึ้นบนไหล่คนหาง ทีมที่ฝึกมาดีจะแยกสามกลุ่มนี้ออกจากกันไม่ได้ เพราะทุกท่าต้องเกิดพร้อมกันให้ดูเป็นสัตว์ตัวเดียว

เชิดสิงโตยกตัวสูงเหนือหลังคาแบบจีน

ทำไมท่ายืนถึงสำคัญที่สุดทั้งที่ผู้ชมแทบไม่เห็น

ท่ายืนของสิงโตใต้มีรากมาจากการฝึกกังฟูจีนตอนใต้ ท่าหลักคือการย่อเข่าแยกขากว้างกว่าช่วงไหล่เล็กน้อย ลงน้ำหนักให้มั่นคงและเข่าไม่เหยียดตรง ผู้ชมมองไม่เห็นขาเพราะถูกบังด้วยผ้าตัวสิงโต แต่ถ้าขาไม่นิ่ง หัวสิงโตจะสั่นและเอียงตามทันที ทีมที่ฐานขาแน่นจะยกหัวสิงโตค้างไว้กลางอากาศได้นานโดยหัวไม่ไหว ซึ่งเป็นสิ่งที่ตาคนดูจับได้แม้จะบอกไม่ถูกว่าเพราะอะไร

คนหัวกับคนหางทำหน้าที่ต่างกันอย่างไร

สิงโตใต้หนึ่งตัวใช้ผู้เชิดสองคน คนหน้าถือหัวและควบคุมกลไกตา หู ปาก พร้อมกับเป็นคนกำหนดทิศทางว่าจะเดินไปทางไหน คนหลังก้มตัวจับเอวคนหน้าและรับหน้าที่เป็นลำตัวกับสองขาหลัง งานของคนหลังหนักกว่าที่คนดูคิด เพราะต้องก้มตลอดการแสดง มองเห็นเพียงพื้นกับขาคนหน้า และต้องเดาจังหวะจากการขยับสะโพกของคนหน้าเท่านั้น คู่ที่ซ้อมด้วยกันมานานจะเปลี่ยนทิศได้พร้อมกันโดยไม่ต้องส่งสัญญาณให้เห็น

เชิดสิงโตแสดงต้อนรับผู้ร่วมงานในอาคาร

สิงโตแสดงอารมณ์ได้อย่างไรทั้งที่เป็นหัวทำจากกระดาษและผ้า

หัวสิงโตใต้มีกลไกสามจุดที่ขยับได้คือเปลือกตา ใบหู และปาก คนเชิดใช้นิ้วและข้อมือดึงกลไกเหล่านี้ให้สัมพันธ์กับท่าทางของทั้งตัว เช่น กะพริบตาถี่พร้อมถอยหลังครึ่งก้าวเพื่อสื่อความลังเล อ้าปากกว้างพร้อมยืดคอขึ้นเพื่อสื่อความดีใจ หรือหุบปากแล้วค่อย ๆ ลดหัวลงต่ำเพื่อสื่อความเคารพ จุดที่แยกทีมเก่งออกจากทีมทั่วไปคือการ "เว้นจังหวะ" ทีมที่ยังไม่แข็งจะกะพริบตาและสะบัดหูตลอดเวลาจนอารมณ์ไม่สื่ออะไรเลย ส่วนทีมที่เข้าใจจะนิ่งไว้ก่อนแล้วขยับเฉพาะตอนที่ต้องการให้คนดูรู้สึก

การแสดงหนึ่งชุดเรียงลำดับท่าอย่างไร

การแสดงมาตรฐานมักเริ่มจากสิงโตหมอบนิ่งเหมือนหลับ แล้วค่อย ๆ ตื่น สะบัดหัว ยืดตัว จากนั้นเป็นช่วงสำรวจรอบบริเวณ ซึ่งเป็นช่วงที่สิงโตเดินวนดูผู้คนและสิ่งของรอบตัวด้วยอาการสงสัย ตามด้วยช่วงไฮไลต์ที่สิงโตเข้าหาของมงคลที่เตรียมไว้ แล้วปิดท้ายด้วยการผงกหัวไหว้เจ้าภาพสามครั้งก่อนถอยออก ลำดับนี้ไม่ได้ตายตัวร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่เป็นโครงที่คณะส่วนใหญ่ใช้ เพราะเล่าเรื่องได้ครบในเวลาจำกัดและเข้ากับจังหวะกลองที่แบ่งเป็นช่วงอยู่แล้ว

โชว์เชิดสิงโตแสงสีม่วงบนเวที

ช่วงที่สิงโตเข้าหาของมงคลคือช่วงไหน สำคัญอย่างไร

ช่วงนี้คือจุดที่ความหมายของการแสดงรวมอยู่ทั้งหมด สิงโตจะเข้าหาของที่เจ้าภาพแขวนหรือวางไว้ เช่น ผักกาดกับซองแดง แสดงอาการลังเล เข้า ๆ ถอย ๆ อยู่พักหนึ่ง แล้วจึงงับ จากนั้นคายออกมาเป็นการมอบความเป็นสิริมงคลคืนให้เจ้าภาพ สิ่งที่ควรดูคือจังหวะลังเลก่อนงับ ทีมที่เข้าใจจะยืดช่วงนี้ให้คนดูลุ้น ส่วนทีมที่เร่งจะงับทันทีแล้วจบ ซึ่งทำให้ช่วงที่ควรเป็นไฮไลต์กลายเป็นแค่การหยิบของ หากต้องการให้ช่วงนี้สมบูรณ์ ควรแจ้งคณะล่วงหน้าว่าจะเตรียมของมงคลไว้ตรงไหนและความสูงเท่าไหร่

ดูอย่างไรว่าทีมงานฝีมือดีตั้งแต่นาทีแรก

• หัวสิงโตนิ่งตอนที่ควรนิ่ง ไม่สั่นหรือเอียงเองโดยไม่มีเหตุผลทางการแสดง
• คนหัวกับคนหางเปลี่ยนทิศพร้อมกัน ไม่มีช่วงที่ลำตัวบิดตามหัวช้ากว่าหนึ่งจังหวะ
• ท่าตรงกับเสียงกลอง ไม่ใช่ขยับไปเรื่อยแล้วกลองตามทีหลัง
• ระยะหัวกับหางคงที่ ผ้าตัวสิงโตไม่หย่อนเป็นถุงหรือตึงจนเห็นรูปร่างคนข้างใน
• มีช่วงนิ่งและช่วงเร็วสลับกัน ไม่ใช่เร่งเท่ากันหมดตั้งแต่ต้นจนจบ
• ลงท้ายด้วยการไหว้เจ้าภาพอย่างเป็นระเบียบ ไม่ใช่เลิกแล้วเดินออกเฉย ๆ

หกข้อนี้ดูได้โดยไม่ต้องมีความรู้เรื่องกังฟู และใช้ประเมินได้ตั้งแต่ดูคลิปงานจริงก่อนตัดสินใจจ้าง ซึ่งตรงไปตรงมากว่าการดูว่าคณะไหนมีท่ากระโดดเยอะกว่ากัน

การแสดงโบกธงมงคลผืนใหญ่

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยของทีมที่ยังฝึกไม่พอ

อาการที่เห็นบ่อยที่สุดคือคนหางยืดตัวขึ้นก่อนเวลาเพราะเมื่อย ทำให้หลังสิงโตโก่งผิดรูป รองลงมาคือขยับตาและหูรัวตลอดเวลาจนไม่เหลือจังหวะเน้น ถัดมาคือการหันตัวโดยคนหน้าออกตัวก่อนแล้วคนหลังตามไม่ทัน ทำให้เห็นรอยหักกลางลำตัว และข้อสุดท้ายคือการเลือกเล่นท่ายากในพื้นที่ที่ไม่เหมาะ แล้วต้องลดท่าลงกลางคัน ซึ่งทำให้การแสดงขาดตอน ทีมที่มีประสบการณ์จะเลือกชุดท่าตั้งแต่ตอนดูพื้นที่ แทนที่จะตัดสินใจหน้างาน

ท่าที่ดูยากกับท่าที่ยากจริงต่างกันตรงไหน

ท่าที่คนดูตื่นเต้นที่สุดมักเป็นการยกตัวขึ้นยืนบนไหล่หรือบนขาคนหาง เพราะเห็นความสูงชัดเจน แต่ในแง่ฝีมือ ท่าที่ยากกว่าคือการเดินช้า ๆ แล้วหยุดค้างท่าไว้หลายวินาทีโดยหัวไม่ขยับเลย เพราะต้องใช้ขาและแกนลำตัวรับน้ำหนักนิ่งทั้งสองคนพร้อมกัน อีกท่าที่ยากกว่าที่เห็นคือการถอยหลังเป็นแนวตรง เนื่องจากคนหลังมองไม่เห็นทางและต้องเชื่อจังหวะของคนหน้าอย่างเดียว เวลาเลือกคณะจึงไม่ควรตัดสินจากความสูงของท่าเพียงอย่างเดียว

เชิดสิงโตบนเสาสูงยามค่ำในงานเทศกาล

สภาพหน้างานมีผลกับท่าที่เล่นได้มากแค่ไหน

มีผลมาก พื้นลื่นอย่างกระเบื้องขัดเงาหรือพื้นเปียกทำให้ท่ายกและท่าหมุนเร็วเสี่ยงเกินไป เพดานต่ำทำให้ท่ายืดตัวสูงและท่ายกตัวทำไม่ได้ พื้นที่แคบทำให้การเดินสำรวจถูกย่อลงจนเสียจังหวะเล่าเรื่อง ส่วนงานกลางแจ้งตอนกลางวันที่ร้อนจัดมีผลกับความยาวของการแสดงเพราะชุดหนักและอากาศถ่ายเทไม่ดีในตัวสิงโต การส่งรูปพื้นที่จริงให้คณะดูก่อนจึงช่วยให้ได้ชุดท่าที่เล่นได้เต็มที่ แทนที่จะต้องลดทอนหน้างาน

อยากได้ท่ายากเพิ่มต้องจ้างชุดไหน

ชุดการแสดงพื้นฐานของคณะคือ Set A สิงโตคู่พร้อมแป๊ะยิ้มและซิ้มยิ้ม ราคา 10,000 บาท ซึ่งครอบคลุมท่าพื้นดินทั้งหมดที่กล่าวมาในบทความนี้ หากต้องการเห็นท่ากระโดดข้ามเสาที่ความสูงจริง ต้องเป็น Set B สิงโตเสาดอกเหมยความยาว 14 เมตร ราคา 25,000 บาท เพราะเป็นคนละอุปกรณ์และต้องใช้พื้นที่ตั้งเสาโดยเฉพาะ ราคาทั้งสองชุดเป็นราคาในกรุงเทพฯ ต่างจังหวัดคิดค่าเดินทางเพิ่มตามระยะทางจริง และถ้าจัดหลายชุดในงานเดียวจะคิดรวมได้ถูกกว่าแยกจอง

สรุป

ท่าเชิดสิงโตพื้นฐานไม่ได้วัดกันที่ความสูงหรือความหวาดเสียว แต่วัดกันที่ฐานขาที่นิ่ง ความพร้อมเพรียงของคนหัวกับคนหาง การใช้ตา หู ปาก ให้มีจังหวะ และการเล่าเรื่องให้ครบตั้งแต่ตื่นจนไหว้ลา ถ้าดูสี่อย่างนี้เป็น จะเลือกคณะได้แม่นขึ้นมากโดยไม่ต้องรู้ศัพท์เทคนิค คณะใช้สิงโตใต้แบบกวางตุ้ง มีผลงานการแข่งขันทั้งรางวัลพระราชทาน แชมป์ประเทศไทย และเหรียญรางวัลจากเวทีต่างประเทศ หากอยากดูว่าท่าจริงของทีมเป็นอย่างไรก่อนตัดสินใจ ดูภาพและคลิปงานจริงได้ที่หน้าผลงาน หรือทักไลน์ @370axjcf และโทร 096-275-9993 เวลา 09:00–20:00 แจ้งวันงาน สถานที่ และลักษณะพื้นที่มาได้เลย ทีมงานจะแนะนำชุดท่าที่เล่นได้เต็มที่ในพื้นที่นั้น

อยากได้ราคาที่ตรงกับงานของคุณ

ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ดูภาพและคลิปงานจริง หรือทักไลน์สอบถามได้เลย

ทักไลน์สอบถาม ติดตามเพจ Facebook